کسب‌وکاری که بایستد، مرداب می‌شود

کسب‌وکاری که بایستد، می‌گندد. اما هر روز سراغ کار تازه‌ای رفتن هم حرکت نیست. حرکت یعنی بدانید کجا می‌روید، چرا و چطور.

یک تکه نان را بدون اینکه رویش را بپوشانید گوشه‌ای بگذارید و به آن دست نزنید. یکی دو روز بعد دیگر خوردنی نیست. فقط مانده.

بدن آدم هم همین‌طور است. بدنی که حرکت نمی‌کند کم‌کم سنگین می‌شود و بعد، سبک کردنش کلی زحمت دارد.

آب هم همین است. آبی که می‌ماند مرداب می‌شود. دریا زنده است چون حرکت می‌کند.

باور من این است: لازمه‌ی وجود، حرکت است. هر چیزی که بی‌تحرک بماند، می‌گندد. کسب‌وکار هم.

«به چیزی که جواب می‌دهد دست نزن»

می‌گویند «همین که هست خوب است» و «به چیزی که جواب می‌دهد دست نزن». با این حرف خیلی مخالفم.

چون معتقدم همیشه می‌شود کارها را به روش بهتری انجام داد. کاری که امروز جواب می‌دهد هم از این قاعده بیرون نیست.

منظورم این نیست که هر روز کارتان را عوض کنید. به این برمی‌گردم.

مردابی که از نزدیک دیدم

در شرکتی کار کرده‌ام که روی کاغذ می‌دانست کارش چیست: تعمیر تجهیزات. اما در عمل نمی‌دانست می‌خواهد چه کار کند. نمی‌دانست چطور باید به مشتری برسد و درآمدش قرار است از کجا بیاید.

همه‌ی توانش صرف این می‌شد که سر ماه بتواند حقوق بدهد. همان را هم نمی‌توانست و حقوق گاهی چند ماه یک‌بار می‌رسید.

مدیرانش هم هر کدام ساز خودشان را می‌زدند و همین، کار را خراب‌تر کرد.

در نهایت آدم طمع‌کاری آمد و شرکت را گرفت و از هویتش چیزی نماند. امروز از آن شرکت فقط ساختمانش مانده است.

آن شرکت ساکن بود. حرکتی نداشت.

هر روز به سمتی رفتن هم حرکت نیست

مانده بودن فقط یک شکل ندارد. کسب‌وکاری که هر روز سمت یک چیز می‌رود هم مانده است.

کسب‌وکارهایی را دیده‌ام که تنها هدفشان این بود: «می‌خواهیم پول دربیاوریم.» بله، همه می‌خواهیم پول دربیاوریم. اما باید مشخص باشد از چه راهی، چطور و چرا.

با خرید و فروش طلا می‌شود پول درآورد. با ملک هم، با خدمات الکترونیک هم، با کارخانه‌ی بازیافت هم. کسی که فقط بداند پول می‌خواهد، یک روز سراغ فناوری می‌رود و روز دیگر سراغ چیز دیگری. همه را با هم نمی‌شود انجام داد و آخرش از هیچ‌کدام پولی درنمی‌آید.

این هم مرداب است. آن‌قدر مسیر عوض می‌کند که در هیچ‌کدام جلو نمی‌رود.

حرکت یعنی جواب سه سؤال

به نظر من کسب‌وکار شما وقتی حرکت می‌کند که جواب این سه سؤال را بدانید و برای رسیدن به آنجا تلاش کنید:

1. به کجا می‌روید؟
2. چرا می‌خواهید به آنجا بروید؟
3. چطور می‌خواهید بروید؟

مهم‌ترینشان «چرا» است. «چرا» دلیل حرکت است. اگر دلیلی برای حرکت نداشته باشید، حرکت نمی‌کنید.

اگر «چرا» را بدانید و «چطور» را ندانید، مشکل حل‌شدنی است. یک نفر می‌تواند راه را نشانتان بدهد: از اینجا به چپ، بعد به راست. اما به کسی که نمی‌داند کجا می‌خواهد برود، هیچ‌کس نمی‌تواند راه نشان بدهد. او اصلاً آدرس ندارد.

اول دریاچه، بعد دریا

یک هلدینگ بزرگ می‌تواند وارد هر حوزه‌ای بشود. خودش دریاست.

کسب‌وکار کوچک‌تر این توان را ندارد و به نظر من نباید هم چنین کاری بکند. می‌تواند چند کار داشته باشد، به شرط اینکه از قبل معلوم و محدود باشند و هر روز عوض نشوند. باید در همین چند مسیر مشخص جلو برود تا بزرگ‌تر شود و از دریاچه به یک دریای کوچک تبدیل شود. آن‌وقت می‌تواند به حوزه‌های دیگر هم فکر کند.

پس مخالفت من با «دست نزن» به این معنا نیست که هر روز مسیر عوض کنید. حرکت یعنی در مسیرهایی که انتخاب کرده‌اید جلوتر بروید و کار را هر بار به روش بهتری انجام بدهید.

کاری از شما نمی‌خواهم

بعد از خواندن این یادداشت لازم نیست کاری بکنید. فقط آن سه سؤال گوشه‌ی ذهنتان بماند.

شرکتی که از آن گفتم واقعی است؛ نام و نشانه‌هایش را نیاورده‌ام.